Nhịp tim của bạn tăng lên. Hàm của bạn cứng lại. bao tử của bạn réo lên khi thời gian cứ trôi. Đầu óc bạn cảm thấy căng lên. Đây là cảm giác của stress hay căng thẳng khi bạn bị sức ép dẫn đến.
Triệu chứng này thì chắc ai cũng biết. Nhưng khi coi xét dưới giác độ hóa học thì đây là một chuỗi nhũng phản ứng xảy ra trong thân chúng ta. bởi vậy để giúp cho các bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này, bài viết lần này sẽ đề cập về hóa học đằng sau stress và những vấn đề liên hệ. Bạn hãy pha cho mình một ly cà phê và cùng nhấm nháp bài viết nhé! Let’s go!
Giới thiệu
Hiểu về hóa học của stress bắt đầu bằng sự đánh giá các phân tử trong thân chúng ta gọi là dẫn truyền tâm thần. Được mệnh danh là phân tử cảm xúc, được nhà khoa học trước hết phát hiện ra sự tồn tại của chúng là Tiến sĩ Candace Pert, chúng được sản xuất trên khắp cơ thể chúng ta, đặc biệt là trong não và dọc theo đường tiêu hóa. Một trong những chất dẫn truyền tâm thần, serotonin , hình như đã được cài đặt trong chúng ta để giảm bớt phản ứng vật lý của chúng ta đối với găng tay.
Cái gọi là “phản ứng găng tay” được kích hoạt khi tuyến thượng thận, một cặp tuyến có kích tấc bằng quả óc chó nằm trên thận, nhận được thông điệp đau khổ từ não. Tuyến thượng thận giải phóng adrenalin (ephineprine) và cortisol, hai loại hormone tuần tự chủ xướng phản ứng “ fight-or-flight ” (chiến hay chạy).
Các triệu chứng “fight-or-flight” rất thân thuộc như nhịp tim nhanh, co cơ, tay và chân lạnh, nghĩ suy bỏ chạy. Nghe thì có vẻ khó chịu nhưng trong tình huống ăn nhập, chúng rất hữu ích. thí dụ như phản ứng của chó khi gặp mèo ấy! Phản ứng găng được thiết kế để trở thành một sự kiện “bật và tắt”. Ban đầu, nó không được thiết kế để ứng phó với căng thẳng mãn tính.
Tuy nhiên, khi chúng ta phát triển như con người, stress mãn tính đã đi vào cuộc sống của chúng ta. Người ta có thể mường tượng người đàn ông thời tiền sử săn bắn nhiều ngày trong thiên nhiên và về mặt sinh vật học cần một hệ thống để giữ một cái đầu lạnh. Bằng cách tiết ra serotonin , đây là chất dẫn truyền tâm thần hữu ích này dường như hoạt động như một bộ đệm chống lại găng, cho phép chúng ta thực hành trong môi trường xung quanh đầy thách thức hoặc thậm chí đe dọa.
Hãy xem xét một Ví dụ điển hình cho việc này bằng cách xem phim đặc vụ James Bond, ông là cá nhân nguyên mẫu có nhiều serotonin dự phòng. dù rằng đạn bay và nổ tung xe hơi, ông Bond không bao giờ đổ mồ hôi hay thất bại trong việc thực hiện những cảnh nóng.
Thành phần hóa học chính
1. Dehydroepiandrosterone (DHEA)
- Công thức phân tử: C19 H28 O2
- M: 288.424 g / mol
- Điểm nóng chảy: 148,5 độ Celcius hoặc 299 độ Farenheit
DHEA là một hormone nằm ở tuyến thượng thận và có can dự đến căng thẳng vì nó đã được chứng minh là giúp giảm găng mạn tính hoặc những người bị trầm cảm. Khi nồng độ hormone DHEA tăng, găng tay trong cơ thể sẽ giảm. Đây là loại hormone phổ biến nhất trong cơ thể và giám sát năm mươi loại hormone khác.
Được phát hiện vào những năm 1930, hormone dồi dào này đã sang năm mươi năm tiếp theo được thí nghiệm. Vào những năm 1990 đã mang lại những nghiên cứu lớn nhất về dehydroepiandrosterone khi nó được kết luận đủ an toàn, để bán tại các cửa hàng thực phẩm tự nhiên vì lý do bổ sung. Nhiều bệnh nhân bị mất cân bằng tuyến thượng thận được cung cấp DHEA để thăng bằng với bất kỳ vấn đề nội tiết nào khác có thể xảy ra.
2. Cortisol
- Công thức phân tử: C21 H30 O5
- M: 362.460 g / mol
- Điểm nóng chảy: không rõ
Tương tự như DHEA, cortisol là một loại hormone được tìm thấy ở tuyến thượng thận. Cortisol được tiết ra trong quá trình “fight-or-flight” cho phép cơ thể nghĩ suy nhanh chóng và hợp lý. Nồng độ cortisol cao có thể gây găng kinh niên, có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe đột biến. Hormone này cũng dự vào việc điều hòa huyết áp, chuyển hóa glucose hợp, chức năng miễn nhiễm và chống viêm. Vào những năm 1930, Edward Kendall tiết lậu rằng cortisol, giống như DHEA, nằm ở tuyến thượng thận với sáu loại hormone phổ quát khác trong thân thể.
3. Epinephrine
- Công thức phân tử: C9 H13 NO3
- M: 183.204 g/mol
- Điểm nóng chảy: không rõ
Epinephrine thường được sản xuất bởi cả tuyến thượng thận và một số tế bào tâm thần. Chất này đóng một vai trò quan trọng trong phản ứng chiến hay chạy bằng cách tăng lưu lượng máu đến cơ bắp, đầu ra của tim, sự giãn nở tuỳ nhi và lượng đường trong máu. Epinephrine thực hành điều này bằng các tác dụng của nó đối với các thụ thể alpha và beta. Chất này được tìm thấy ở nhiều loài động vật và một số sinh vật đơn bào.
Phản ứng của cơ thể khi stress
Phản ứng bít tất tay bắt đầu trong não. Khi ai đó đối mặt với một chiếc xe sắp tới hoặc hiểm nguy khác, mắt hoặc tai (hoặc cả hai) gửi thông báo đến amygdala , một khu vực của não góp phần xử lý xúc cảm. Amygdala diễn giải những hình ảnh và âm thanh. Khi nhận thấy nguy hiểm, nó ngay tức thì gửi tín hiệu đau khổ đến vùng dưới đồi.
Vùng dưới đồi hơi giống một trọng tâm chỉ huy. Vùng não này giao du với phần còn lại của thân thể ưng chuẩn hệ thống tâm thần tự chủ, điều khiển các chức năng thân không tình nguyện như thở, áp huyết, nhịp tim và sự giãn nở hoặc co thắt của các huyết mạch chính và đường dẫn khí nhỏ trong phổi gọi là phế quản.
Hệ thống tâm thần tự chủ có hai thành phần là hệ thống tâm thần giao cảm và hệ thống thần kinh phó giao cảm. Hệ thống thần kinh giao cảm có chức năng như bàn đạp ga trong xe hơi. Nó kích hoạt phản ứng đương đầu hoặc chạy, cung cấp cho cơ thể một luồng năng lượng để nó có thể đáp ứng với những nguy hiểm nhận thức được. Trong khi đó, hệ thống thần kinh phó giao cảm hoạt động như một cái phanh. Nó thúc đẩy phản ứng “nghỉ ngơi và tiêu hóa” làm dịu cơ thể xuống sau khi hiểm đã qua.
Sau khi amygdala gửi tín hiệu khổ đau, vùng dưới đồi kích hoạt hệ thống tâm thần giao cảm bằng cách gửi tín hiệu qua các dây tâm thần tự chủ đến tuyến thượng thận. Các tuyến này phản ứng bằng cách bơm hormone epinephrine (còn được gọi là adrenaline) vào máu. Khi epinephrine lưu thông trong thân, nó mang lại một số đổi thay về sinh lý. Tim đập nhanh hơn thông thường, đẩy máu đến các cơ, tim và các cơ quan quan trọng khác. Nhịp tim và áp huyết tăng lên. Người sang những đổi thay này cũng bắt đầu thở nhanh hơn. Đường dẫn khí nhỏ trong phổi mở rộng.
Bằng cách này, phổi có thể lấy càng nhiều oxy càng tốt với mỗi hơi thở. Oxy bổ sung được gửi đến não, tăng sự tỉnh táo. Thị giác, thính giác và các cảm quan khác trở nên sắc nét hơn. Trong khi đó, epinephrine kích hoạt giải phóng đường trong máu (glucose) và chất béo từ các vị trí lưu trữ trợ thì trong thân. Những chất dinh dưỡng này tràn vào máu, cung cấp năng lượng cho sờ soạng các bộ phận của cơ thể.
quơ những đổi thay này xảy ra nhanh đến mức mọi người không biết về chúng. Trên thực tiễn, hệ thống dây điện hiệu quả đến mức amygdala và vùng dưới đồi bắt đầu dòng thác này ngay cả trước khi các trọng tâm thị giác của não có thời cơ xử lý đầy đủ những gì đang xảy ra. Đó là lý do vì sao mọi người có thể nhảy ra khỏi con đường của một chiếc xe sắp tới ngay cả trước khi họ nghĩ về những gì họ đang làm.
Khi sự gia tăng ban sơ của epinephrine lắng xuống, vùng dưới đồi kích hoạt thành phần thứ hai của hệ thống phản ứng bao tay – được gọi là trục HPA. Mạng lưới này bao gồm vùng dưới đồi, tuyến yên và tuyến thượng thận.
Trục HPA dựa vào một loạt các tín hiệu nội tiết tố để giữ cho hệ thống tâm thần giao cảm – “bàn đạp ga” – nhấn xuống. Nếu não tiếp chuyện nhận thấy thứ gì đó nguy hiểm, vùng dưới đồi sẽ tiết ra hormone phóng thích corticotropin (CRH), đi đến tuyến yên, kích hoạt giải phóng hormone tuyến thượng thận (ACTH). Hormone này đi đến tuyến thượng thận, khiến chúng phóng thích cortisol. thân do đó được nâng lên và cảnh giác cao độ. Khi mối đe dọa qua đi, nồng độ cortisol giảm. Hệ thống thần kinh phó giao cảm – “phanh” – sau đó làm giảm phản ứng căng thẳng.
Một số cách để giảm stress
1. Thư giãn
tấn sĩ Herbert Benson, giám đốc danh dự của Viện y khoa Tâm thể Benson-Henry tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts, đã dành đa số sự nghiệp của ông để tìm hiểu làm thế nào mọi người có thể chống lại phản ứng găng bằng cách sử dụng phối hợp các phương pháp tiếp cận gợi ra phản ứng thư giãn. Chúng bao gồm thở bụng sâu, hội tụ vào một từ nhẹ nhõm (như hòa bình hoặc bình tĩnh), hình dong ra những cảnh tĩnh, cầu nguyện lặp đi lặp lại, yoga và thái cực quyền.
Hầu hết các nghiên cứu sử dụng các biện pháp khách quan để đánh giá chừng độ hiệu quả của phản ứng thư giãn trong việc chống lại căng thẳng mạn tính, đã được thực hành ở những người bị tăng áp huyết và các dạng bệnh tim khác. Những kết quả đó cho thấy kỹ thuật này có thể đáng để thử – Mặc dù đối với hồ hết mọi người, nó không phải là thuốc chữa bệnh.
2. Hoạt động thể chất
Mọi người có thể dùng tập thể dục để kìm hãm sự trữ găng tay theo nhiều cách. Tập thể dục, chả hạn như đi bộ nhanh trong thời kì ngắn sau khi cảm thấy găng tay, không chỉ giúp thở sâu mà còn giúp giảm căng cơ. Các liệu pháp vận động như yoga, thái cực quyền và khí công phối hợp các động tác nhẹ nhàng với hơi thở sâu và sự tập kết ý thức, vơ đều có thể tạo ra sự bình tĩnh.
3. giao du xã hội
Những người bạn tâm sự, bạn bè, người quen, đồng nghiệp, họ hàng, vợ / chồng và bạn đồng hành đều cung cấp một mạng tầng lớp nâng cao cuộc sống – và có thể làm tăng tuổi thọ. Không rõ vì sao, nhưng lý thuyết đệm cho rằng những người thích mối quan hệ thân thiết với gia đình và bạn bè nhận được sự tương trợ về mặt xúc cảm, gián tiếp giúp họ duy trì trong những lúc găng tay và khủng hoảng mạn tính.
Bài viết đến đây là hết rồi. ngóng sẽ giúp ích cho các bạn phần nào trong mai sau. Lần sau nếu ai có hỏi về stress thì hãy nhớ về hóa học đằng sau nó nhé!
Tham khảo Wholehealthchicago , Chemistryislife , Harvard Health Publishing , Collective-evolution , C&EN và Experiencelife .
để ý: thông tin về stress và một số cách giảm stress trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không sử dụng để thay thế cho lời khuyên y tế trực tiếp từ bác sĩ. nên chi hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia để cho thông tin chính xác hơn trước khi thực hiện. Xin cảm ơn!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét